Iska Horimaad ka Qarxay Muqdisho iyo Xiisadda Degmada Dayniile: Maxaa ka Cusub Caasimadda?
Magaalada Muqdisho, oo ah xarunta ganacsiga iyo siyaasadda Soomaaliya, waxay mar kale gashay jawi kacsan ka dib markii iska horimaad dhiig ku daatay uu ka qarxay degmada Dayniile. Dhacdadan oo dhacday habeenimadii u dhexaysay Arbacada iyo Khamiista, ayaa timid ka dib markii ay isku dhaceen ciidamo ka tirsan dowladda federaalka oo wata baabuurta gaashaaman iyo maleeshiyo deegaan ah oo ka soo horjeeda qorshe barakicin iyo dumin guryo ah.
Iska horimaadkan ma ahan mid kaliya ku kooban gacan ka hadal, balse waa mid salka ku haya loolan dhul, xuquuqda dadka deegaanka, iyo kalsoonida lagu qabo hay’adaha ammaanka ee dalka. Maqaalkan, waxaan si qoto dheer ugu falanqeyn doonaa waxyaabaha keenay dagaalka, saameynta uu ku leeyahay amniga caasimadda, iyo falcelinta ka dhalatay.
Asalka Xiisadda: Maxaa lagu dagaallamayaa?
Degmada Dayniile waxay ka mid tahay degmooyinka ugu ballaaran magaalada Muqdisho, waxayna sanadihii ugu dambeeyay noqotay meel si xawli ah looga dhisayo guryo casri ah. Si kasta ha ahaatee, waxaa jira dhulal badan oo dowladda iyo dad rayid ah ay isku haystaan.
Iska horimaadka maanta wuxuu yimid ka dib markii cutubyo ka tirsan ciidamada ammaanka ay tageen xaafado ku yaalla degmadaas iyagoo wata cagaf-cagafyo (Bulldozers) si ay u dumiyaan guryo la sheegay in si sharci darro ah looga dhisay dhul dowladeed. Dadka deegaanka ayaa dhankooda ku adkeysanaya inay haystaan dokumentiyo sharci ah oo muujinaya lahaanshaha dhulkaas.
Markii ay ciidanku bilaabeen inay xoog ku dumiyaan guryaha, waxaa dhalatay iska caabin hubaysan. Waxaa la soo weriyay in qayb ka mid ah ciidamada booliska iyo milatariga ee deegaanka ka soo jeeda ay dhinac raaceen dadka rayidka ah, taas oo keentay in “ciidankii dowladda ay dhexdiisa iska dhex dagaallamaan.”
Qodobada Muhiimka ah ee Dagaalka ka dhashay:
- Khasaaraha dadka rayidka ah: Waxaa jira warar sheegaya in carruur iyo dad waayeel ah ay ku dhinteen iska horimaadka.
- Burburka hantida: Guryo badan ayaa lagu dumiyay cagafyada, halka kuwo kalena ay ku gubteen rasaasta culsu.
- Barakicinta: Boqolaal qoys ayaa ka qaxay xaafadahooda, iyagoo ka baqaya in dagaalku dib u soo cusboonaado.
Saameynta Siyaasadeed ee Dawladda Federaalka
Xiisadda Dayniile uma muuqato mid ku kooban dhul-boob kaliya, waxayna soo baxday xilli xasaasi ah oo ay jirto mucaaradad xooggan oo ka dhalatay hannaanka doorashooyinka ee uu riixayo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.
Xildhibaanada matala degmada Dayniile ayaa si kulul u cambaareeyay falkan. Qaar ka mid ah xildhibaanadaas ayaa madaxweynaha ku eedeeyay inuu beegsanayo qabaa’il gaar ah, iyagoo sheegay in falkani uu yahay “mid nacayb ku dhisan.” Eedeymahan oo kale waxay dhaawac weyn u geysan karaan midnimada ciidamada qaranka iyo xasilloonida Muqdisho.
Loolanka Mucaaradka iyo Mudaaharaadka May 10
Mucaaradka Soomaaliya ayaa markii horeba ku dhawaaqay mudaaharaad weyn oo ka dhacaya Muqdisho 10-ka bishan May. Dagaalka Dayniile ayaa “shidaal cusub ku shubay” dabkii horey u gubanayay. Hadda, mucaaradku waxay u isticmaalayaan dhacdadan inay dadka ku dhiirigeliyaan inay isugu soo baxaan jidadka si ay uga mudaaharaadaan wax ay ugu yeereen “dhul-boobka dowladda.”
Dayniile: Ma xaalad deegaan mise waa mid amni oo ballaaran?
Haddii aan eegno dhanka amniga, Dayniile waxay mar walba ahayd meel istiraatiiji ah. Waa degmo connects garaysa Muqdisho iyo gobolka Shabeellaha Hoose. Isku dhaca dhex maray ciidamada dowladda dhexdeeda wuxuu muujinayaa jilicda ka jirta qaab-dhismeedka ciidanka.
Marka ay ciidanku u kala qeybsamaan hab qabiil, waxaa meesha ka baxaya hadafkii ahaa la dagaallanka Al-Shabaab. Tani waxay fursad siin kartaa kooxaha argagixisada ah inay ka faa’iideystaan jahwareerka ka jira caasimadda.
Xaqiiqooyinka Amniga ee Maanta:
- Kala qeybsanaanta ciidanka: Faction-ka diiddan barakicinta ayaa helay taageero milatari oo gudaha ah.
- Hubka culus: Isticmaalka baabuurta gaashaaman ee gudaha xaafadaha dadka rayidka ah waa arrin walaac weyn dhalisay.
- Xirnaanshaha waddooyinka: Waddooyinka muhiimka ah ee gala Dayniile ayaa weli xiran, taas oo saameysay ganacsiga iyo isu-socodka dadka.
Maxaa xal u ah xiisaddan?
Xaaladda ka jirta Dayniile waxay u baahan tahay faragelin degdeg ah oo dhanka odayaasha dhaqanka iyo aqoonyahannada ah. Dowladda Federaalka Soomaaliya waa inay joojisaa hawlgallada xoogga ah ee lagu duminayo guryaha ilaa laga helayo xal sharci ah oo ay wada aqbalaan dadka deegaanka.
Sidoo kale, waa in la sameeyaa guddi madax-bannaan oo baaritaan ku sameeya dadkii ku dhintay ama ku dhaawacmay iska horimaadka. Haddii aan caddaalad la helin, xiisadda Dayniile waxay isu beddeli kartaa kacdoon ballaaran oo saameeya degmooyinka kale ee Muqdisho.
Gunaanad iyo Baaq
Xiisadda Dayniile waa digniin ku socota dhammaan inta ay khuseyso xasilloonida Soomaaliya. Maalmaha nagu soo fool leh waxay muhiim u yihiin mustaqbalka amniga ee caasimadda. Shacabka Muqdisho waxay u baahan yihiin nabad iyo caddaalad, ee uma baahna barakicin iyo dagaal sokeeye.
Maxay tahay aragtidaada? Ma u malaynaysaa inay dowladda ku saxan tahay dumin guryaha ay sheegtay inay dhul dowladeed yihiin, mise waa in la tixgeliyo cabashada dadka rayidka ah?
Nagala soo qaybgala dooda qaybta faallooyinka ee guledgurey.com/, hana iloobin inaad la wadaagto saaxiibadaa si ay u helaan macluumaadkan saxda ah.
CTA: Si aad u hesho wararkii ugu dambeeyay ee Soomaaliya iyo falanqayn qoto dheer, ku xirnaanow guledgurey.com/ maalin kasta. Maqaalkeena xiga wuxuu ku saabsan yahay mudaaharaadka May 10 iyo sida uu u beddeli karo mustaqbalka doorashada Soomaaliya.